به گزارش تازه‌نیوز، در زمان اعتراضات و بحران‌های اجتماعی، مخاطبان فقط خبرها را دنبال نمی‌کنند؛ آنها درباره خود رسانه‌ها هم موضع می‌گیرند. یک پژوهش جدید نشان می‌دهد شبکه‌های اجتماعی در چنین شرایطی می‌توانند به میدان رقابت، تقویت و حتی اعتراض مستقیم به سازمان‌های خبری تبدیل شوند؛ جایی که مخاطب دیگر صرفاً مصرف‌کننده خبر نیست، بلکه درباره اینکه چه رسانه‌ای را باور کند و چه رسانه‌ای را نقد کند نیز واکنش نشان می‌دهد.
پژوهشگران در مطالعه‌ای که ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ در نشریه علمی Digital Journalism منتشر شده، رابطه میان رسانه‌ها و مخاطبان را در جریان اعتراضات شیلی در سال ۲۰۱۹ بررسی کرده‌اند. آنها بیش از ۲۱ میلیون پست مرتبط با ۲۲ سازمان خبری شیلیایی را در یک دوره شش‌ماهه، شامل سه ماه پیش و سه ماه پس از آغاز اعتراضات، تحلیل کرده‌اند.
اعتراضات فقط خیابان‌ها را تغییر نمی‌دهد
نتایج نشان می‌دهد پس از آغاز اعتراضات، تعامل کاربران با هر دو گروه رسانه‌ای ــ رسانه‌های سنتی و رسانه‌های جایگزین ــ افزایش پیدا کرد؛ اما نوع این تعامل یکسان نبود.
محتوای رسانه‌های جایگزین بیشتر تقویت و بازنشر شد، در حالی که رسانه‌های سنتی بیشتر با اعتراض، نقد و مخالفت مخاطبان روبه‌رو شدند. به عبارت دیگر، افزایش دیده‌شدن یک رسانه لزوماً به معنای افزایش رضایت مخاطبان از آن نیست. یک رسانه ممکن است بیشتر دیده و بازنشر شود، در حالی که رسانه‌ای دیگر به دلیل محتوایش بیشتر به موضوع انتقاد عمومی تبدیل شود.
این تفاوت، یک تغییر مهم در مفهوم «مخاطب» ایجاد می‌کند. مخاطب دیگر فقط کسی نیست که خبر را می‌خواند، لایک می‌کند یا از سایت رسانه بازدید می‌کند؛ او می‌تواند محتوای رسانه را بازنشر کند، با آن مخالفت کند یا حتی خود رسانه را به چالش بکشد.
وقتی بخش نظرات به میدان انتقاد تبدیل می‌شود
پژوهش فقط تعداد واکنش‌ها را بررسی نکرده است. محققان با استفاده از مدل‌های یادگیری ماشین، میزان سمیت یا Toxicity در پاسخ‌های کاربران را نیز ارزیابی کردند.
این بخش از مطالعه اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا نشان می‌دهد بخش نظرات و واکنش‌های شبکه‌های اجتماعی را نمی‌توان صرفاً یک حاشیه برای خبر دانست. در دوره‌های پرتنش اجتماعی، این فضا می‌تواند به محلی برای بیان خشم، مخالفت و انتقاد شدید از رسانه‌ها تبدیل شود.
در چنین شرایطی، رسانه با یک چالش دوگانه روبه‌رو است: از یک سو باید خبر را پوشش دهد و از سوی دیگر، خودِ پوشش خبری می‌تواند موضوع بحث و اعتراض مخاطبان قرار گیرد.
رسانه دیگر کنترل کامل روایت را در اختیار ندارد
یکی از نکات مهم این پژوهش، تغییر رابطه میان قدرت رسانه و قدرت مخاطب است. در مدل سنتی روزنامه‌نگاری، رسانه تصمیم می‌گرفت چه چیزی خبر باشد، چگونه روایت شود و در چه صفحه‌ای قرار بگیرد. اما شبکه‌های اجتماعی این فرایند را تا حدی تغییر داده‌اند. مخاطبان می‌توانند یک خبر را برجسته کنند، آن را از چارچوب اولیه خارج کنند، درباره آن بحث کنند یا روایت دیگری در برابر روایت رسانه قرار دهند.
در جریان اعتراضات، این مسئله پررنگ‌تر می‌شود؛ زیرا اهمیت اجتماعی خبر افزایش پیدا می‌کند و مخاطبان حساسیت بیشتری نسبت به نحوه روایت رویدادها نشان می‌دهند.
دیده‌شدن همیشه خبر خوبی نیست
شاید مهم‌ترین درس این تحقیق برای رسانه‌ها همین باشد: افزایش تعامل مخاطب الزاماً به معنای افزایش اعتماد نیست. یک خبر می‌تواند هزاران بار بازنشر شود چون مخاطبان آن را مفید و مهم می‌دانند؛ اما می‌تواند به همان اندازه به دلیل خشم یا مخالفت با رسانه دست‌به‌دست شود.
بنابراین در عصر شبکه‌های اجتماعی، معیارهایی مانند تعداد بازدید، کامنت و بازنشر به‌تنهایی نمی‌توانند تصویر دقیقی از رابطه رسانه و مخاطب ارائه کنند. باید پرسید مخاطب چرا با یک رسانه تعامل کرده است؟
پژوهشگران نتیجه می‌گیرند که رابطه رسانه و مخاطب خود یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری و تفسیر جمعی اعتراضات است. به بیان دیگر، در دوره‌های بحران، رسانه فقط روایتگر رویداد نیست؛ خودِ رسانه نیز وارد روایت می‌شود.